Dan pobjede nad fašizmom i Dan Evrope, 9. maj. Čas istorije na istorijskom mjestu.
Danas, 9. maja 2022. godine obilježavamo Dan pobjede nad fašizmom i Dan Evrope. Prije 77 godina fašistička Njemačka je potpisala bezuslovnu kapitulaciju u Drugom svjetskom ratu. Na temeljima antifašističkih vrijednosti, 9. maja 1950. godine, napravljen je i prvi korak ka stvaranju Evropske unije.
JU Gimnazija “Tanasije Pejatović” pruža svoj doprinos obilježavanju Dana pobjede nad fašizmom i Dana Evrope. Tim povodom, učenici III/3 odjeljenja posjetili su spomenik na Stražici. Na tom mjestu, koje ima veliki simbolički značaj, prisustvovali su času istorije koji je organizovala profesorica Ljiljana Bajčetić . Podsjećanjem na ovaj datum, želimo da ukažemo na važnost prošlih vremena i nezaborava. To, kako se sjećamo i šta pamtimo prilično pouzdano iskazuje i naše prioritetne vrijednosti. Sjećanje, pamćenje, istorija potrebni su nam da bi ukrotili zaborav i sebe definisali. U radu sa mladim ljudima, kroz različite sadržaje i aktivnosti, ugrađujemo antifašizam u njihovu memoriju i tako osiguravamo razvoj budućih perspektiva.
Drugi svjetski rat predstavlja najkrvaviji sukob u istoriji čovječanstva. Trajao je 6 godina (od 1. septembra 1939. do 2. septembra 1945. godine). Rat je obuhvatio gotovo cijeli svijet – 61 zemlju, odnosno 96 odsto svjetskog stanovništva. U njemu je pod oružjem učestvovalo oko 110 miliona ljudi, a živote je izgubilo više od 50 miliona ljudi – vojnika i civila. Materijalna razaranja takođe su bila velika. Trojnom paktu fašističkih država (Njemačka, Italija, Japan) i njihovih satelit-država, suprotstavile su se zemlje Antifašističke koalicije: Velika Britanija, Francuska, Sovjetski Savez, a nešto kasnije i Sjedinjene Američke Države. Njima su se pridružili pokreti otpora u zemljama protiv kojih je bila izvršena agresija, od kojih je najznačajniji bio partizanski pokret u Jugoslaviji.
Najveći doprinos Crne Gore u pobjedi nad fašizmom predstavlja Trinaestojulski ustanak 1941. godine. Taj događaj se ne mjeri samo ratnim efektom, koliko vremenom u kome se zbio, njegovim podsticajem susjedima i ostalim narodima Jugoslavije, tako i značenjem u međunarodnim okvirima, naročito u buđenju nade porobljenim narodima da fašizam nije nepobjediv. Trinaestojulski ustanak predstavlja fenomen Drugog svjetskog rata. Bio je to prvi ustanak u porobljenoj Evropi. Desio se u vrijeme kada je nacifašizam bio u najvećem usponu. Vijest o Trinaestojulskom ustanku za vrlo kratko vrijeme je obišla svijet i ohrabrujuće djelovala na pokrete otpora u Evropi.
Doprinos pobjedi nad fašizmom koštao je Crnu Goru velikih žrtava. U ratu 1941-1945. poginulo je više od 40.000 građana Crne Gore što iznosi 10 odsto stanovništva iz 1941. godine. U ratu je poginulo oko 2500 građana pljevaljskog kraja. Oko 95.000 ljudi je prošlo kroz zatvore i logore a oko 26.000 su postali invalidi. Ukupno demografsko opadanje stanovništva iznosilo je oko 103.000 ljudi.
Dan pobjede nad fašizmom u Crnoj Gori obilježava se brojnim aktivnostima i manifestacijama
Čestitamo vam Dan pobjede nad fašizmom i Dan Evrope!
Mr Ljiljana Bajčetić
